panelarrow

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

POSTĘPY W ZROZUMIENIU PROCESÓW

Badania szachistów i fizyków zaowocowały wieloma cenionymi odkryciami, konieczne było jednak Doałebienie tej wiedzy. Odkrycia dokonane w dziedzinach fizyki i szachów próbowano zatem zastosować w innych dziedzinach: diagnozy medycznej, analizy polityki społecznej, programowania komputerowego, sportu pisarstwa i innych . Zaczęto także posługi­wać się nowymi metodami. Porównanie sposobu rozwiązywania problemu przez studentów i doświadczo­nych fizyków z konieczności musiało uwzględniać problemy znane ekspertom .W późniejszych badaniach eksperci otrzymywali zadania nowe, stanowiące dla nich wyzwanie. Na przykład lekarze o różnym stażu zawodowym byli proszeni o zdiagnozowanie skomplikowanego przypadku .Jednym z najważniejszych odkryć dokonanych w trakcie tych badań jest doniesienie, iz eksperci z roż­nych dziedzin postawieni przed nowym, trudnym problemem nie posługują się wyłącznie jednym typem ro­zumowania. Ich myślenie charakteryzuje się zróżnicowaniem i elastycznością: posługują się rozumowa­niem „wprzód” i „wstecz”, metodami „stabymi” i „mocnymi” oraz innymi strategiami potrzebnymi na okre­ślonym etapie pracy.

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

MNIEJ ROZLEGŁA WIEDZA NOWICJUSZY

Poza tym, podobnie jak GPS , nowicjusze nie posiadają rozległej wiedzy z danej dziedziny Dlatego mają tendencje do posługiwania się zawodnymi heurystykami lub innymi „słabymi me­todami. Eksperci natomiast opierają się na „mocnych” metodach lub podejściu wykorzystującym wiedzę: używają podanych informacji, aby na ich podstawie wnioskować o nowych danych i w ten sposob docho­dzić do rozwiązań . „Słabe” metody nie są z definicji złe lub prymitywne są raczej ogólnymi metodami użytecznymi w przypadku braku określonej wiedzy. Nawet eksper­ci mogą je wykorzystywać, kiedy zabrną w ślepą uliczkę, gdy pragną wyjaśnić jakieś anomaliei  lub gdy brakuje im doświadczenia w rozwiązywaniu określonego typu problemu.Ponadto eksperci są lepsi w przedstawianiu problemów na diagramach lub modelach umysłowych . Mistrzowie szachowi mogą na przyktad grać z zamkniętymi oczami, podczas gdy dla przeciętnego gracza jest to zadanie trudne (Simon, 1979). Dzieje się tak, ponieważ obrnyślając stra e- gie, mistrzowie korzystają z umysłowych reprezentacji gry, do czego nie jest potrzebny widok szachownicy.

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

DODATKOWE BADANIA

Dodatkowe badania, szczególnie w dziedzinie fizyki, pomogły wyjaśnić charakterystyczne cechy proce­su rozwiązywania problemów przez ekspertów. Michelene Chi i jej współpracownicy prosili studentów fizyki i fizyków o kategoryzowanie problemow do­tyczących dziedziny, którą się zajmują. Okazało się, że studenci dzielą problemy na kategorie, posługując się strukturami powierzchniowymi”, na przyktad czy problem dotyczy rozkładu sił, działania sprężyny lub wielokrążka. W przeciwieństwie do tego doświadczeni fizycy kategoryzowali probiemy według zasad leżących u ich podłoża lub wedtug „struktur głębokich” (Anzai, 1991; Chi, Glaser & Rees, 1982, s. 42). przykład kategoryzacja dokonana przez eksperta opierałaby się na tym, czy rozwiązanie problemu wymaga zastosowania któregoś z praw Newtona, a nie na tym, czy problem dotyczy rozkładu sił, działania sprężyny lub wielokrążka. Chi odkryła także, że studenci i fizycy posługują się podczas rozwiązywania problemow odmiennymi pro­cesami myślowymi. Eksperci używają zazwyczaj „rozumowania wprzód” – poruszają się od podanych infor­macji w kierunku nowych faktów aż do celu w postaci rozwiązania problemu. W przeciwieństwie do nich stu­denci używają „rozumowania wstecz” – po sformułowaniu hipotezy lub celu, który pragną osiągnąć starają się znaleźć dane, służące temu celowi lub celom podrzędnym.

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

OGÓLNE CECHY WIEDZY I UMIEJĘTNOŚCI EKSPERTÓW

Obok ogromnego znaczenia praktyki w procesie zdobywania umiejętności eksperckich odkrycia doko­nane w badaniach nad szachistami wskazały na kilka innych cech wyróżniających ekspertów. Okazało się na przyktad, że eksperci dysponujący większą i lepiej zorganizowaną pamięcią informacji związanych z daną dziedziną są bardziej precyzyjni od nowicjuszy w wykonywaniu zadań należących do owej dziedzi­ny A zatem jak pisaliśmy wyżej, wystarczy krótkie spojrzenie na szachownicę w trakcie jakiejś rozgryw i, aby mistrzowie szachowi byli w stanie prawidłowo odtworzyć ustawienie figur, popełniając znacznie mniej błędów. Przechowywane przez ekspertów wzory informacji pozwalają im działać w sposob bardziej au o- matyczny. Dlatego mistrzowie szachowi potrzebowali mniej czasu, aby po uprzednim zerknięciu natab icę, pokazaną przez eksperymentatorów, ustawić na szachownicy określoną liczbę figur . Badania dowiodły również, że owe niezwykłe zdolności ekspertów są ściśle związane z dziedzinami, którymi się zajmują. Jeśli zatem zadanie będzie polegało na odtworzeniu z pamięci przypadkowego ułoże­nia jakichś elementów, eksperci szachowi nie wykonają tego zadania lepiej niż przeciętni ludzie.

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

UMIEJĘTNOŚCI SZACHISTÓW

Wedtug Chase’a i Simona (1973) eksperci różnili się od nowicjuszy organizacją pamięci sytuacji na sza­chownicy. Jedni i drudzy musieli ograniczyć się do bardzo niewielkiej liczby „porcji” informacji (w tym przy­padku byty to pozycje figur na szachownicy), które mogli przechowywać w pamięci krótkotrwałej. Chase i Simon stwierdzili jednak, że w przypadku ekspertów ilość informacji zawartej w „porcji” była większa. Nowicjusze przechowywali zaledwie jedną informację w „porcji”. Natomiast eksperci prze­chowywali w jednej „porcji” cate konfiguracje elementów lub zestawy konfiguracji.Badania doprowadziły Chase’a i Simona do wniosku, że:umiejętności szachistów w dużej mierze zależą od rozległej, uporządkowanej pamięci długotrwałej, za­wierającej konkretne informacje o możliwych ustawieniach figur na szachownicy. Umiejętności szachi­stów można badać tylko za pomocą zadań związanych z szachami, które „docierają” do tego rodzaju pa­mięci (jak zadanie opisane powyżej). Mimo że musi istnieć zestaw określonych zdolności (na przykład umiejętności przestrzenne), które razem składają się’ na talent szachowy, różnice indywidualne do­tyczące tych zdolności nie mają tak dużego znaczenia, jak różnice wynikające z doświadczenia. Dlatego najistotniejszym czynnikiem decydującym o umiejętnościach szachistów jest praktyka. Zbudowanie re­pertuaru informacji właściwego mistrzowi zajmuje tysiące godzin; to samo dotyczy innych dziedzin (pitka nożna, muzyka). Dlatego główną zmienną niezależną w nabywaniu umiejętności jest trening .

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

NABYWANIE EKSPERCKICH UMIEJĘTNOŚCI

Chociaż większość ludzi nie uznataby gry w szachy za pracę, gra ta stata się źródtem wielu podstawowych odkryć w dziedzinie różnorodnych umiejętności eksperckich. Szachy stanowiły przedmiot wielu badań, ponieważ umożliwiają obiektywny system oceny graczy, pozwalający na wyraźne odróżnienie ekspertów. Zapewniają także system notowania przebiegu gry, który pomaga badaczom prezentować pro­blemy i rezultaty (Charness, 1991).Wczesne badania nad nabywaniem eksperckich umiejętności szachowych dowiodty istnienia niewiel­kich różnic między mistrzami i nowicjuszami w zakresie stosowanych regut heurystycznych oraz przewidy­wania ruchów na szachownicy (deGroot, 1966). W tych samych badaniach odkryto jednak różnice między zdolnościami percepcyjnymi oraz pamięcią ekspertów i graczy przeciętnych (Chase & Simon, 1973; de­Groot, 1966). Na przyktad pokazywano mistrzom i nowicjuszom ustawione na szachownicy figury, od­dające sytuację z przerwanej rozgrywki. Po pięciu sekundach usuwano obraz szachownicy, a osoby bada­ne proszono o zrekonstruowanie ustawienia figur. Mistrzowie szachowi pamiętali sytuację na szachownicy znacznie lepiej niż nowicjusze. Nie można tego wyniku wyjaśniać wyłącznie lepszą pamięcią ekspertów, bowiem kiedy pokazywano mistrzom szachowym figury przypadkowo rozstawione na szachownicy (nie za­aranżowane jako etap rozgrywki szachowej), ich pamięć nie była lepsza od pamięci gorszych graczy .

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

RÓŻNE PUNKTY WIDZENIA

Pierwsze programy sztucznej inteligencji posługiwały się jedynie ogólnymi zasadami rozwiązywania problemów. Okazało się jednak, że ludzka zdolność rozwiązywania problemów jest jakościowo różna od zdolności najlepiej zaprogramowanych komputerów. Eksperci, tacy jak lekarze bądź nawigatorzy z Pulu­wat, władają ogromnymi zasobami szczegółowej i dobrze zorganizowanej wiedzy dotyczącej dziedziny, w której się specjalizują. Aby stworzyć programy posiadające umiejętności eksperckie należałoby zatem zrozumieć, w jaki sposób myślą eksperci i jak zorganizowana jest ich wiedza.Na dziedzinę umiejętności eksperckich spojrzeć można z różnych punktów widzenia. Proces stawania się ekspertem można badać, studiując biografie stawnych ludzi uznawanych powszechnie za ekspertów. Ich doświadczenia porównuje się wówczas do doświadczeń innych ludzi, nie odnoszących sukcesów w danej dziedzinie .Częściej wnioski na temat procesu nabywania umiejętności eksperckich wyciąga się z badań nad pro­cesami rozwiązywania problemów. W badaniach tego typu ekspertów i nowicjuszy prosi się o rozwiązanie zestawu zadań z danej dziedziny .

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

OD NOWICJUSZA DO EKSPERTA

Analizowanie zjawiska praktyk jest tylko jednym ze sposobów zrozumienia tego, jak ludzie nabywają umie­jętności przydatne im w pracy. Inna droga badania rozwoju zdolności w dziedzinach cenionych przez kulturę ma swe źródło w obszarze dalekim od nauki rzemiosła: w sztucznej inteligencji. Jak wspomnieliśmy , wraz z pojawieniem się komputerów stało się jasne, że maszyny potrafią lepiej od ludzi wykonywać pewne operacje, na przykład takie jak liczenie. Zdolność ta wzbudzała wśród badaczy sztucznej inteligencji powszechne przekonanie, iż komputery mogłyby poradzić sobie również z trudniejszymi zadaniami.Jednak już pod koniec lat sześćdziesiątych stało się jasne, że komputery nie są w stanie przewyższyć umiejętności człowieka (Glaser & Chi, 1988). Pierwsze programy sztucznej inteligencji posługiwały się ogól­nymi zasadami rozwiązywania problemów lub heurystykami w celu znalezienia prawidłowej odpowiedzi za pomocą „przeszukiwania przestrzeni problemu” .Heurystyki podsuwały uni­wersalne sposoby rozwiązania problemuoak, 1991) , takie jak podział większego zadania na mniejsze. (Taktykę tę mo­żna zastosować wobec problemów pochodzących z różnych dziedzin.)

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

ODBYWANIE PRAKTYK

Odbywanie praktyk nie ogranicza się do kultur pierwotnych i fachowców: pewnym rodzajem terminowa­nia są także staże młodych lekarzy w szpitalach. W pierwszym roku takiej praktyki stażysta obserwuje do­świadczonych lekarzy i asystuje im. W trakcie stażu przydziela mu się coraz trudniejsze i bardziej odpowie­dzialne zadania. Taki sam system obowiązuje młodych architektów – aby uzyskać licencję, muszą najpierw odbyć praktykę u zarejestrowanego architekta. Absolwenci szkół wyższych współpracujący z profesorami również biorą udział w podobnych praktykach. Najpierw wykonują mniej odpowiedzialne zadania związane z prowadzonymi badaniami, uczą się technik badawczych i włączają w przygotowywanie artykułów. Potem sami projektują badania i stają się współautorami publikacji. Dzięki uczestnictwu w zajęciach dydaktycz­nych i w badaniach przebywają drogę od nowicjusza do wysoko wykwalifikowanego eksperta.

19 grudnia 2015
by admin
0 comments

NAUKA NA UCZELNI

Uczniowie niemieckich szkół średnich mogą je odbywać zarówno na stanowiskach robotników, jak i mene­dżerów. Większość studentów wyższych lat spędza więcej czasu na praktykach niż w szkole.Nauka na uczelni jest często związana z praktykami, co wzmacnia i wspiera nabywanie umiejętności potrzebnych w przyszłej pracy (Hamilton, 1990). Dla przykładu: niemieccy uczniowie odbywający praktyki w zakresie mechaniki pojazdów naprawiają zepsute samochody w sklepie, a zasad techniki samochodo­wej uczą się w szkole. Sukces systemu praktyk zawodowych w Niemczech i innych państwach spowodo­wał, że pojawiły się głosy nawołujące do rozwinięcia tego typu edukacji w Stanach Zjednoczonych.W społeczeństwach uprzemysłowionych odbywanie praktyk zawodowych przez osoby, które już sko­ńczyły szkołę, promują także związki zawodowe. Aby zostać licencjonowanym elektrykiem w Stanach Zjed­noczonych, należy spełnić warunek stawiany przez związek zwany Międzynarodowym Braterstwem Elektry­ków, polegający na odbyciu czteroletniego okresu praktyk zawodowych. W tym czasie praktykujący elek­tryk podnosi swoje kwalifikacje, pracując pod okiem licencjonowanego profesjonalisty.